Jump to content

İstifadə Qaydaları

Elmxana şəbəkəsindən istifadə qaydalarına hər bir üzv əməl etməlidir. Bu qaydalar aşağıdakılardır:

1. Açılan müzakirələr paylaşıldığı kateqoriyanın mövzusuna uyğun seçilməli

2. Müzakirələrdə kənar məsələlər haqda yazışma, qərəzli, reklam xarakterli paylaşımlar olmamalı

3. Müzakirələrdə digər istifadəçilərin hüquqlarını pozmamalı, təhqiramiz ifadələr, söyüşlərə yer verilməməli

4. Mövzularda tag-lar yazıya uyğun şəkildə diqqət göstərilərək seçilməli, tag-lardan kortəbii istifadə etməməli

5. Paylaşımlar yalnız Azərbaycan dilində olmalı, rus, türk, ingilis dilləri də daxil olmaqla digər dildə paylaşım etməməli

Bu qaydaları bir neçə dəfə pozan istifadəçilərin saytda paylaşımları qeyri-müəyyən müddətə məhdudlaşdırılacaqdır.

 

Əlavə məsləhətlər

 

Saytdan istifadə edərkən müzakirə və sualların daha rahat edilə bilməsi üçün bu xüsusiyyətlərdən istifadə etməniz məsləhətdir:

1. Paylaşımlarda lazım olduğunda milli əlifbamıza daxil olan hərflərdən(ə, ö, ğ, ı, İ, ş, ç və s.) istifadə etmək

2. Riyazi ifadələrin oxunaqlı və aydın olması üçün onları LaTex sintaksi vasitəsilə yazmaq(ətraflı burada)

3. Spesifik yazıya, ifadəyə cavab yazarkən sitat funksiyasını işlətmək

4. Sizi razı salan, sualınıza cavab verən və ya qane edən yazıları bəyənmək və ya müsbət rəy vermək və ya ən yaxşı cavab olaraq seçmək

 

 

LaTex sintaksisi

 

  1. Riyazi formulun kodunu görmək istəyirsinizsə ifadənin üzərinə sağ tıklayıb "Show Math As > TeX Commands" seçin (Bu halda formulun $-sız hissəsi görünəcək. Kodu istifadə edərkən $ işarəsini özünüz əlavə etməlisiniz.)

  2. Sətrdaxili ifadələr üçün LaTex kodu $...$ içərisində yazın. Paraqraf ifadələr üçünsə ifadəni $$...$$ içərisində yazın.
    Məsələn,
    $\sum_{i=0}^n i^2 = \frac{(n^2+n)(2n+1)}{6}$
    yazmaqla $\sum_{i=0}^n i^2 = \frac{(n^2+n)(2n+1)}{6}$ (sətrdaxili) ifadə,
    $$\sum_{i=0}^n i^2 = \frac{(n^2+n)(2n+1)}{6}$$
    yazmaqla $$\sum_{i=0}^n i^2 = \frac{(n^2+n)(2n+1)}{6}$$ ifadə alınır(paraqraf).

  3. Başqa mənbələrdən LaTex kodu redaktora yapışdıranda(Copy-Paste) altda gələn seçimlə formatlamanı çıxarın. Yazdığınız kod düzgün olduğu halda riyazi ifadəyə çevrilmirsə, LaTex kodu redaktorda kəs-yapışdır edib($ işarələri ilə birlikdə) altda gələn seçimlə formatlamanı çıxarın.

  4. Yunan hərfləri üçün \alpha, \beta, …, \omega istifadə edin: $\alpha, \beta, … \omega$. Böyük hərflər üçünsə \Gamma, \Delta, …, \Omega: $\Gamma, \Delta, …, \Omega$.

  5. Üst və alt indeks üçün, uyğun olaraq ^ və _. Məsələn, x_i^2: $x_i^2$, \log_2 x: $\log_2 x$.

  6. Qruplar. Üst/alt indeks və başqa kodlar özlərindən sonrakı bir qrupa təsir edir. Qrup bir simvoldan və ya {} ilə əhatələnmiş kompleks ifadədən ibarət ola bilər. Əgər 10^10 yazsanız bu ifadə alınacaq: $10^10$. Amma 10^{10} yazmaqla siz lazımi ifadəni ala bilərsiniz: $10^{10}$. Üst/alt indeksin tətbiq olunacağı ifadəni böyük mötərizə( {} ) içərisində yazın: x^5^6 səhvdir; {x^y}^z ${x^y}^z$, və x^{y^z} $x^{y^z}$ ifadəsinə uyğun gəlir. x_i^2 $x_i^2$ və x_{i^2} $x_{i^2}$ arasındakı fərqə diqqət edin.

  7. Mötərizələr Adi ()[] simvolları açıq və qapalı mötərizə üçün yararlıdır $(2+3)[4+4]$. Böyük mötərizə üçün \{ və \} istifadə edin $\{\}$.

    Amma bu mötərizələr ifadənin ölçüsünə uyğun şəkildə göstərilmir (\frac{\sqrt x}{y^3}) ifadəsindəki mötərizələr lazımından kiçik olacaq: $(\frac{\sqrt x}{y^3})$. \left(\right) kodları ilə yazılan mötərizələr isə içəridəki ifadənin ölçüsünə uyğun şəkildə göstəriləcək: \left(\frac{\sqrt x}{y^3}\right) is $\left(\frac{\sqrt x}{y^3}\right)$.

    \left və \right aşağıdakı bütün növ mötərizələrdə istifadə oluna bilər: ( və ) $(x)$, [ və ] $[x]$, \{ və \} $\{ x \}$, | $|x|$, \vert $\vert x \vert$, \Vert $\Vert x \Vert$, \langle and \rangle $\langle x \rangle$, \lceil and \rceil $\lceil x \rceil$, \lfloor və \rfloor $\lfloor x \rfloor$. Həmçinin . simvolu ilə yazılan görünməz mötərizələr də var: \left.\frac12\right\rbrace kodu $\left.\frac12\right\rbrace$ ifadəsinə uyğun gəlir.

  8. Cəm və inteqrallar \sum və \int; alt indeks aşağı həddi, üst indeks isə yuxarı həddi göstərir, məsələn, \sum_1^n $\sum_1^n$. Həddlər birdən artıq simvoldan ibarət olduğu halda {} ilə qruplaşdırmağı unutmayın. Məsələn, \sum_{i=0}^\infty i^2 $\sum_{i=0}^\infty i^2$ formuluna uyğundur. Oxşar olaraq, \prod $\prod$, \int $\int$, \bigcup $\bigcup$, \bigcap $\bigcap$, \iint $\iint$.

  9. Kəsrlər Kəsri yazmağın iki yolu var: \frac{a+1}{b+1} is $\frac{a+1}{b+1}$. Alternativ olaraq \over-lə də yaza bilərsiniz(içərisində olduğu qrupun sol tərəfi surət, sağ tərəfi məxrəc kimi götürüləcək): {a+1\over b+1} is ${a+1\over b+1}$.

  10. Şriftlər

    • \mathbb və ya \Bbb — "blackboard bold": $\mathbb{CHNQRZ}$.
    • \mathbf — boldface: $\mathbf{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}$ $\mathbf{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}$.
    • \mathtt — "typewriter" şrifti: $\mathtt{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}$ $\mathtt{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}$.
    • \mathrm — roman şrifti: $\mathrm{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}$ $\mathrm{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}$.
    • \mathsf — sans-serif şrifti: $\mathsf{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}$ $\mathsf{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}$.
    • \mathcal — "kaliqrafik" hərflər: $\mathcal{ ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}$
    • \mathscr — əlyazma hərfləri: $\mathscr{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}$
    • \mathfrak — "Fraktur" (köhnə Almam stilində) hərfləri: $\mathfrak{ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ} \mathfrak{abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}$.
  11. Radikal işarələr Kökaltı üçün sqrt istifadə edin: \sqrt{x^3} $\sqrt{x^3}$; \sqrt[3]{\frac xy} $\sqrt[3]{\frac xy}$. Daha mürəkkəb ifadələr üçün {...}^{1/2} məsləhətdir.

  12. "lim", "sin", "max", "ln" və s. kimi bəzi xüsusi funksiyalar normalda standart şriftlərlə yazılır. Ona görə də bu funksiyaları sin x $sin x$ kimi yox, \lim, \sin, kimi yazın: \sin x $\sin x$. \lim-ə yaxınlaşma ifadəsini bildirmək üçün alt indeksdən, ox işarəsi üçün \to-dan istifadə edin: \lim_{x\to 0} $$\lim_{x\to 0}$$

  13. Bunlardan əlavə bir çox xüsusi simvollar və işarələr mövcuddur, detallı məlumat üçün this shorter listing və ya this exhaustive listing-ya nəzər sala bilərsiniz. Ən çox istifadə olunan simvollardan:

    • \lt \gt \le \ge \neq $\lt\, \gt\, \le\, \ge\, \neq$. \not hissəciyi ilə demək olar istənilən simvolun üzərinə xətt qoya bilərsiniz: \not\lt $\not\lt$ amma yersiz istifadə olunanda elə də yaxşı görünmür.
    • \times \div \pm \mp $\times\, \div\, \pm\, \mp$. \cdot nöqtəli vurmadır: $x\cdot y$
    • \cup \cap \setminus \subset \subseteq \subsetneq \supset \in \notin \emptyset \varnothing $\cup\, \cap\, \setminus\, \subset\, \subseteq \,\subsetneq \,\supset\, \in\, \notin\, \emptyset\, \varnothing$
    • {n+1 \choose 2k} və ya \binom{n+1}{2k} ${n+1 \choose 2k}$
    • \to \rightarrow \leftarrow \Rightarrow \Leftarrow \mapsto $\to\, \rightarrow\, \leftarrow\, \Rightarrow\, \Leftarrow\, \mapsto$
    • \land \lor \lnot \forall \exists \top \bot \vdash \vDash $\land\, \lor\, \lnot\, \forall\, \exists\, \top\, \bot\, \vdash\, \vDash$
    • \star \ast \oplus \circ \bullet $\star\, \ast\, \oplus\, \circ\, \bullet$
    • \approx \sim \simeq \cong \equiv \prec \lhd $\approx\, \sim \, \simeq\, \cong\, \equiv\, \prec, \lhd$.
    • \infty \aleph_0 $\infty\, \aleph_0$ \nabla \partial $\nabla\, \partial$ \Im \Re $\Im\, \Re$
    • Modulyar ekvivalentlik üçün \pmod-dan istifadə edin: a\equiv b\pmod n $a\equiv b\pmod n$.
    • \ldots bu şəkildə $a_1, a_2, \ldots ,a_n$, \cdots isə bu şəkildə $a_1+a_2+\cdots+a_n$ nöqtələri göstərir.
    • Bəzi Yunan hərflərinin müxtəlif formaları var: \epsilon \varepsilon $\epsilon\, \varepsilon$, \phi \varphi $\phi\, \varphi$ və digərləri. Kiçik əlyazma l \ell kimi yazılır $\ell$.

    Detexify vasitəsilə ifadəni əllə çəkərək LaTex kodu götürə bilərsiniz. Bunun dəqiqliklə işləməsi sual altındadır, amma başlamağa yaxşı yerdir.

  14. Boşluqlar MathJax adətən özü ifadələrdə nə qədər boşluq qoyulacağını təyin edir. İfadələrdə boşluqlarla yazma göstərilən formuldakı boşluqların sayında heç bir dəyişiklik etməyəcək: a␣b və a␣␣␣␣b hər ikisi $a b$-dir. Boşluq əlavə etmək istəyirsinizsə, kiçik boşluq üçün \, $a\,b$; böyük boşluq üçün \; istifadə edin $a\;b$. \quad və \qquad uyğun olaraq daha aralı boşluqlar üçün istifadə oluna bilər: $a\quad b$, $a\qquad b$.

  15. Riyazi ifadə daxilində adi mətn yazısı üçün mətni \text{…} daxilində yazın: $\{x\in s\mid x\text{ çox böyükdür}\}$. $…$ işarəsini \text{…} daxilində yaza bilərsiniz.

  16. Xüsusi formalı dəyişənlər Tək dəyişən üzərində $\hat x$ üçün \hat istifadə edin, çox dəyişən üzərində $\widehat{xy}$ \widehat istifadə edin. Amma çox geniş ifadələrdə simvol uyğunsuz görünəcək. Oxşar şəkildə \bar $\bar x$ və \overline $\overline{xyz}$, həmçinin \vec $\vec x$, \overrightarrow $\overrightarrow{xy}$ və \overleftrightarrow $\overleftrightarrow{xy}$ formulları da təyin olunur . $\frac d{dx}x\dot x = \dot x^2 + x\ddot x$ formulundakı kimi nöqtəli dəyişənlər üçün uyğun olaraq \dot və \ddot-dan istifadə edin.

  17. LaTex simvolu üçün rezerv olunan simvolları riyazi ifadədə \ simvolunun köməyi ilə yaza bilərsiniz: \$ $\$$, \{ $\{$, \_ $\_$l və s. Əgər \ simvolunun özünü göstərmək lazımdırsa \backslash-dan istifadə edin $\backslash$, çünki \\ yeni sətri bildirən koddur.